Zwarte levens doen ertoe, dat zeggen zij al van lang voor de dood van George Floyd en de Brusselse betoging. Omdat de strijd tegen racisme helaas nog lang niet gestreden is, nemen drie prominente BLM-stemmen andermaal het woord. Voor een blik terug en een hoopvol geluid vooruit. Eén van die stemmen is columniste, theatermaakster en schrijfster Dalilla Hermans.

Dalilla stelde afgelopen herfst het boek Afrolit mee samen, een bloemlezing van moderne literatuur uit de Afrikaanse diaspora. In februari van vorig jaar verscheen haar boek Het laatste wat ik nog wil zeggen over racisme als het debat plots crescendo gaat.

Dalilla Hermans: “Ik denk dat corona de bewustwording rond BML geholpen heeft”

Je had niet alleen George Floyd, een paar weken daarvoor gebeurde het met Ahmaud Arbery (hij werd op 23 februari 2020 neergeschoten tijdens het joggen in Brunswick, Georgia) en er waren nog anderen, een paar mensen achter elkaar. Toen ik de videofilmpjes zag, voelde ik veel verdriet en vermoeidheid. Omdat we in lockdown zaten, kon ik het ook niet goed delen, dat maakte het nog lastiger. Toen kwam er plots die golf van protest.

Ik was er door verrast, want ik volg Black Lives Matter in België al sinds 2013 en had dit niet zien aankomen. Het voelde dubbel: enerzijds was ik heel blij dat al die zaken waarover ik de afgelopen jaren zo luid had geroepen nu plots in één week zichtbaar werden, anderzijds voelde het een beetje als een mindfuck: al die tijd was er met me gelachen, werd ik afgedaan als de angry crazy bitch en opeens is iedereen mee. Dat was best moeilijk om te verwerken.”

“Woede, verdriet: het kwam allemaal los, maar maatschappelijk gezien kon ik niet blijer zijn”

“Sindsdien zijn er veel emoties bij me bovengekomen die ik de jaren voordien bewust onderdrukt had. Woede, verdriet, het kwam allemaal los. Maar maatschappelijk gezien kon ik niet blijer zijn. In het begin had ik, en met mij veel anderen, de angst dat de opkomst van Black Lives Matter een hype was die de mensen weer snel zouden vergeten. Voor een deel klopt dat; er waren heel wat influencers die aan Blackout Tuesday (een initiatief naar aanleiding van de dood van George Floyd dat ontstond in de muziekindustrie waarbij uit protest en solidariteit een zwart vierkant op sociale media werd gepost, red.) deden en nu al niet meer weten dat ze dat hebben gedaan. Maar op andere vlakken blijkt het helemaal geen hype. Er is inmiddels een soort onvermogen ontstaan het debat nog weg te kunnen lachen. Dat is een grote verandering. Eindelijk is duidelijk geworden dat het niet ‘allemaal wel meevalt’ met racisme, maar dat het een gigantisch probleem is.”

“De betoging was op 7 juni in Brussel, twee dagen voor de versoepeling van de coronamaatregelen. Dat speelde mee in mijn beslissing om deel te nemen. Had ik het gevoel gehad dat we een middelvinger aan het opsteken waren naar de zorgsector in het midden van een volle lockdown, dan zou ik drie keer hebben nagedacht. Ik heb het wel goed afgewogen; was dit het risico waard? Ja dus. Ik zou niet met mezelf kunnen leven als ik niet was geweest.”

“Ik denk dat corona een verschil heeft gemaakt in onze bewustwording: het was de eerste keer dat er zoveel witte mensen deelnamen aan de mars”

“Ik denk dat corona een verschil heeft gemaakt in onze bewustwording. Want het was de eerste keer dat er zoveel witte mensen aan de mars deelnamen. Door de lockdown kregen velen plots tijd en rust om na te denken. Als je de hele dag weg bent voor je werk, heb je nu eenmaal minder gelegenheid om echt eens bij de dingen stil te staan. Ik merkte het zelf door de vele berichtjes en commentaren op artikels die ik jaren geleden had geschreven. Ineens hadden de mensen nu wel tijd om die te lezen en research te doen.”

“Al met al was 2020 het meest bizarre jaar van mijn leven tot nu toe. Er was zo veel verdriet en chaos. Voor de wereld was het een rotjaar. Maar soms zorgen extreme omstandigheden bij mij net voor rust. Als alles wankelt, zoek ik naar het midden zodat ik stabiel kan blijven. In dat opzicht heb ik een heel goed jaar achter de rug.”

Afrolit: moderne literatuur uit de Afrikaanse diaspora, samengesteld door Dalilla Hermans en Ebissé Rouw. (€21,99 – Koop hem hier.) Verschenen bij uitgeverij Pluim. Het Laatste wat ik nog wil zeggen over racisme, door Dalilla Hermans. Verschenen bij Borgerhoff & Lamberigts. (€19,99 – Koop hem hier.) 

Tekst: Joanie de Rijke. Beeld: Rebecca Fertinel. 

Meer lezen over Black Lives Matter: