Je hebt alle nabijgelegen bossen en parken inmiddels wel gezien? Zet dan eens een alternatieve route in: met de hulp van fotograaf Bart Vanacker en auteur Reinout Bossuyt en hun nieuwste boek ‘Atlas van Vergeten België’ ontdek je de meest spectaculaire, maar uitgerangeerde plekken in Vlaanderen en omstreken. Van een verlaten snelweg tot een vernielde abdij en een paar magnifieke restanten van de industriële revolutie: op deze vergeten plekken in België moet je zeker eens de benen strekken.

1. Sporen van expo 58

Onmiddellijk na de sluiting van de wereldtentoonstelling op de Heizel was het er al scherven rapen: zonder pardon werden paviljoenen opgeblazen en bouwwerken afgebroken. Gelukkig zijn er ook nog heel wat restanten van architecturale parels en monumenten blijven staan. Liefhebbers van een stukje vergane glorie en een industriële bouwkunst moeten dus zeker eens een dagje gaan rondzwerven in dit pretpark voor architecten.

vergeten belgië wandelingen expo 58

Ossegempark, 1020 Brussel. GPS 50.894088°, 4,347148° 

2. Fortengordel rond Antwerpen

Om Antwerpen – spil van de nationale verdediging – goed in te dijken bij een mogelijke militaire aanval van buitenaf, werd er in 1912 een fortengordel op zo’n 20 kilometer van de stad gebouwd. Hoewel de gordel een sleutelrol gespeeld heeft in het verzet tegen de Duitse invasies tijdens de eerste Wereldoorlog, moest het Belgisch leger in oktober van 1914 toch het hoofd buigen voor de bezetter. Bij vertrek blies het leger dan ook verschillende van de forten op, maar de brokstukken en restanten blijven tot op de dag van vandaag bestaan. Vooral het fort van Mortsel, Brasschaat, Edegem, Wommelgem en Kessel zijn de moeite.

Voor meer info over de locatie van de forten: kijk op fortengordels.be

3. Verlaten cementfabriek in Saint-Maur

In de Henegouwse deelgemeente Saint-Maur stoot je op een prachtige restant van de cementindustrie: een hoge toren die veel wegheeft van een fermette op muggenpoten is de blikvanger. Samen met een paar andere torens en indrukwekkende gebouwen van ‘Superciment Delwart’ vecht hij er nu veelal tegen de natuur eerder dan tegen mensen.

4. Stilgelegde staalfabriek in Charleroi

Charleroi staalfabriek

Wie vergane industrie-glorie zegt, denkt natuurlijk ook onmiddellijk Charleroi. Een van de blikvangers daar is de oude staalfabriek Forges de la Provence die zich er als een schone slaapster aan de flank van de stad ontvouwt. Passerelles, buizen en transportbanden steken er de Samber over naar de erts- en cokesfabrieken langs de Route de Mons. Wie deze industriële kolos nog graag zou bezoeken, moet er wel vaart achter zetten: begin dit jaar liep de tijdelijke bescherming van de site als industrieel erfgoed af, en trok de sloop zich volop op gang.

Rue du Châtelet 268, 6030 Marchienne-au-pont. GPS 50,409107°, 4,422720° 

5. Interbellum spoorbrug van Gellik

spoorbrug Gellik

Sinds het midden van de 19de eeuw loopt er door ons land een spoorlijn die Hasselt met Maastricht en Aken verbindt. Hoewel die lijn in en vlak na de tweede oorlog druk gebruikt werd door huismoedertjes om smokkelwaar over de grens te brengen, loopt er nu al jarenlang geen trein meer over de sporen. Toch broedt De Lijn momenteel op een plan om terug verkeer op de sporen te zetten: geen treinen, maar trams ditmaal. Wat er daarvoor eerst nog moet gebeuren: de indrukwekkende vierendeelbrug die tijdens het interbellum in Gellik werd gebouwd om het Albertkanaal te overbruggen restaureren.

Jaagpad ter hoogte van de Wijerdijk, 3620 Gellik. 

6. Verlaten autocircuit op grote hoogte

Imperia vergeten België

Voor fans van verlaten autofabrieken en indrukwekkend testparcours, is er in Luik een stukje niet te missen autogeschiedenis mee te pikken. In het landelijke Nessonvaux vind je de relieken van Imperia, het voormalige Belgische automerk van wijlen Adrien Piedboeuf. Na de oorlog kende het automerk een ongekende groei. Omdat er tussen de nabijgelegen rivier en het heuvelige landschap in de streek geen plek was om die groei ook infrastructureel kracht bij te zetten, kwam een van de medewerkers met een lumineus idee: ze zouden een testparcours aanleggen op het dak van de fabriek. En dat parcours ligt er tot op de dag van vandaag nog steeds.

Rue Gomélevay 52, 4870 Nessonvaux.  

7. Zweeds paviljoen aan de Schelde

Zweeds paviljoen wandelen op vergeten plekken

Ter ere van alweer een wereldtentoonstelling – zij het dit keer dan wel een minder bekende variant – werd er in 1930 ergens in Antwerpen een Zweeds paviljoen neergezet. Na de tentoonstelling verdween het paviljoen een tijdje van de radar, tot een Kruibeekse ondernemer de staalstructuur van het bouwwerk op de kop tikte en als cafetaria slash kassa heropbouwde naast zijn openluchtbad in een bocht van de Schelde. En daar staat het nu nog steeds, zij het wel compleet onderkomen: louter als landmark van een glorierijk verleden.

Scheldepolder Kruibeke-Bazel, 9150 Bazel. 

8. Oude textielfabriek in Ronse

oude textielfabriek ronse

In de hoogdagen van de textielnijverheid bevonden er zich in Ronse maar liefst zo’n 500 grote en kleine ververijen en textielfabrieken. Veel van die historische gebouwen zijn inmiddels verdwenen, maar ook hier bleven verschillende landmarks overeind. Twee absolute must-sees zijn Weverij Vandendaele en Teintureries Belges: die eerste omwille van een recente restauratie, die tweede omwille van de indrukwekkende site die al die gietijzeren kolommen, hagen van steen en diepe verfbassins samen vormen.

Wolvestraat, 9600 Ronse. 

9. Sanatorium van Tombeek

vergeten België

In 1937 werd er op de zonovergoten heuvels en in de frisse boslucht van Tombeek een Sanatorium gebouwd om tbc-lijders van hun longziekte te verlossen. Het gebouw zelf bleek een steriele, maar architecturaal vernuftige Modernistische parel die veel weg had van een trappendoolhof. Dit om patiënten en bezoekers destijds zoveel mogelijk van elkaar gescheiden te houden om besmetting te voorkomen. Dankzij de uitvinding van antibiotica was het sanatorium geen lang leven beschoren. Na een heroriëntatie als revalidatiecentrum voor langdurig zieken, sloot het complex in 1987 definitief de deuren.

Daarna brak een periode van verval aan, maar na dertig jaar werd ook dat tij gekeerd: een projectontwikkelaar stripte het gebouw tot op het geraamte en bouwde het modernistische Sanatorium daarna steen voor steen opnieuw. Het resultaat? Een gloednieuw woonzorgcentrum dat in 2017 de deuren opende.

Waversesteenweg 331, 3090 Overijse. 

10. Camping kosmos in Rodeberg

vergeten België

Wat eens een prachtig jeugdhotel met openluchtzwembad en recreatiedomein was in het Interbellum, was ettelijke jaren daarna niet veel meer dan een amalgaam aan ruïnes, verfresten en graffiti. Ontelbare bosklassen en kampen van de jeugdbeweging moeten hier vanaf de vroege jaren 60 hebben plaatsgevonden. Het enige dat er nu nog van het originele vakantiecomplex overblijft, is het torengebouw. Toch kreeg de site wel al een nieuwe toeristische bestemming toebedeeld: site Kosmos werd inmiddels omgetoverd tot een speelbos, het zwembad werd verbouwd tot een amfitheater, omringd met speelheuvels, tunnels en glijbanen aan de rand van het Hellegatbos.

Rodebergstraat 53, 8954 Heuvelland. 

Meer magnifieke verlaten sites en gebouwen ontdekken? Neem dan zeker een kijkje in ‘Atlas van Vergeten België’. (€ 29,99. Borgerhoff & Lamberigts) Fotograaf Bart Vanacker en Reinout Bossuyt loodsen je niet alleen feilloos door een zijde van het Belgische landschap die de meeste mensen al lang vergeten zijn. Ze brengen met hun luisterrijke verhalen ook een stukje geschiedenis terug tot leven. Koop het boek hier

Meer lezen over wandelen en reizen in eigen land: